-Trong bối cảnh lượng chất thải rắn sinh hoạt ngày càng gia tăng, gây sức ép lớn đến môi trường và đời sống người dân, việc tìm kiếm những giải pháp xử lý rác hiện đại, hiệu quả và thân thiện với môi trường trở thành yêu cầu cấp bách. Tại Bắc Ninh, sự ra đời và hoạt động của Nhà máy Điện rác Thăng Long, do Công ty Cổ phần Môi trường Năng lượng Thăng Long làm chủ đầu tư, được xem là bước đi quan trọng trong lộ trình quản lý chất thải theo hướng bền vững, gắn với mục tiêu xây dựng đô thị văn minh, xanh sạch và phát triển kinh tế tuần hoàn.
Ảnh toàn cảnh nhà máy điện rác Thăng Long
Hành trình của một dự án trọng điểm môi trường
Công ty Cổ phần Môi trường Năng lượng Thăng Long được thành lập năm 2017, có trụ sở chính tại Hà Nội. Với tầm nhìn dài hạn, công ty đã tập trung nghiên cứu, đầu tư và triển khai các dự án xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ đốt phát điện tiên tiến. Dự án Nhà máy Điện rác Thăng Long tại thôn Đồng Sài, xã Phù Lãng, tỉnh Bắc Ninh là một trong những công trình trọng điểm, khẳng định quyết tâm của doanh nghiệp trong việc đồng hành cùng chính quyền địa phương giải quyết vấn đề rác thải đô thị.
Từ khi được UBND tỉnh Bắc Ninh phê duyệt chủ trương đầu tư năm 2018, dự án đã trải qua nhiều bước thẩm định, điều chỉnh và hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Bộ Tài nguyên và Môi trường đã phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường vào năm 2018 và 2023, đồng thời cấp Giấy phép môi trường số 267/GPMT-BTNMT ngày 25/7/2024. Đây là những căn cứ pháp lý quan trọng bảo đảm nhà máy hoạt động đúng quy định, đáp ứng tiêu chuẩn về bảo vệ môi trường.
Không chỉ có ý nghĩa với riêng Bắc Ninh, Nhà máy Điện rác Thăng Long còn là mô hình thí điểm quan trọng, minh chứng cho xu thế phát triển năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn mà Chính phủ Việt Nam đang khuyến khích và triển khai mạnh mẽ trong những năm gần đây.
Ảnh Sơ đồ hoạt động của nhà máy
Công suất thiết kế và thực tế tiếp nhận
Theo thiết kế, nhà máy có tổng công suất xử lý 600 tấn chất thải rắn/ngày, trong đó gồm 500 tấn rác sinh hoạt và 100 tấn rác công nghiệp. Công nghệ đốt tầng sôi tuần hoàn (CFB) được lựa chọn, với khả năng vừa xử lý rác vừa thu hồi năng lượng để phát điện.
Trong giai đoạn từ ngày 01/10/2024 đến 30/6/2025, Công ty đã tiếp nhận và xử lý tổng cộng 88.057,86 tấn chất thải sinh hoạt của thị xã Quế Võ và thành phố Bắc Ninh (trước khi sáp nhập). Trung bình mỗi ngày, nhà máy xử lý khoảng 380 – 390 tấn rác, góp phần đáng kể trong việc giải quyết lượng chất thải phát sinh tại các đô thị lớn của tỉnh.
Số liệu chi tiết cho thấy, khối lượng rác tiếp nhận hàng tháng dao động từ 8.364 tấn đến 11.664 tấn. Đặc biệt, tháng 6/2025 ghi nhận mức cao nhất với hơn 11.600 tấn, tương ứng bình quân gần 389 tấn/ngày. Con số này phản ánh rõ nhu cầu cấp thiết và vai trò quan trọng của nhà máy trong công tác xử lý chất thải tại địa phương.
Vai trò trong bảo vệ môi trường và phát triển bền vững
Hoạt động của Nhà máy Điện rác Thăng Long không chỉ góp phần giải quyết tình trạng ô nhiễm do rác thải tồn đọng mà còn mang lại nhiều giá trị thiết thựcGiảm áp lực chôn lấp: Với công suất hàng trăm tấn rác/ngày, nhà máy giúp giảm đáng kể lượng rác phải chôn lấp, hạn chế nguy cơ ô nhiễm đất, nước ngầm và không khí.
Phát điện từ rác: Rác thải được biến thành nguồn năng lượng, góp phần bổ sung nguồn điện sạch cho lưới điện quốc gia, phù hợp với định hướng phát triển năng lượng tái tạo.
Kinh tế tuần hoàn: Tro xỉ sau đốt đã được chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy để làm vật liệu xây dựng, mở ra hướng đi mới trong tái sử dụng chất thải, biến rác thành tài nguyên.
Ý nghĩa xã hội: Nhà máy góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về phân loại, xử lý rác thải và khẳng định quyết tâm của Bắc Ninh trong việc xây dựng một tỉnh công nghiệp phát triển gắn liền với bảo vệ môi trường.
Những khó khăn, thách thức hiện nay
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, quá trình vận hành nhà máy vẫn gặp không ít khó khăn.
Thứ nhất, đơn giá xử lý rác hiện mới tạm tính ở mức 396.000 đồng/tấn (đã gồm VAT). Mức giá này được đánh giá là thấp so với chi phí đầu tư công nghệ, chi phí vận hành và sản xuất thực tế. Nếu không sớm có đơn giá chính thức phù hợp, doanh nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn về tài chính, ảnh hưởng đến tiến độ thu hồi vốn và tái đầu tư.
Thứ hai, nguồn rác đầu vào hiện chưa ổn định và chưa đạt mức công suất thiết kế. Việc thiếu hụt rác dẫn đến công suất phát điện không đạt tiêu chuẩn, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của dự án.
Thứ ba, tro xỉ sau đốt phát sinh khoảng 25 tấn/ngày nhưng hiện chưa có giải pháp xử lý triệt để. Mặc dù tỉnh Bắc Ninh đã quy hoạch 5ha tại xã Phù Lãng cho mục đích chôn lấp tro xỉ hợp vệ sinh, song do vướng thủ tục pháp lý, đơn vị được giao xây dựng chưa triển khai được. Điều này đặt ra áp lực lớn cho công tác quản lý chất thải thứ cấp.
Ảnh khu xử lý nước thải của nhà máy
Ngoài ra, vào mùa mưa, rác có độ ẩm cao, phát sinh nhiều nước rỉ rác, gây khó khăn cho quá trình đốt. Công ty buộc phải tiêu tốn thêm dầu phụ trợ để duy trì nhiệt độ lò đốt và chi phí xử lý nước rỉ rác cũng tăng cao.
Đề xuất, kiến nghị
Để tháo gỡ những khó khăn trên, Công ty Cổ phần Môi trường Năng lượng Thăng Long đã kiến nghị với UBND tỉnh Bắc Ninh và các sở, ngành liên quan một số nội dung:Sớm phê duyệt đơn giá xử lý chính thức, đảm bảo phù hợp với chi phí vận hành và hoàn vốn đầu tư.
Phân bổ thêm nguồn rác cho nhà máy, giúp ổn định công suất thiết kế và chỉ tiêu phát điện.
Khuyến khích sử dụng tro xỉ sau đốt đã được Bộ Xây dựng chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy làm vật liệu trong xây dựng và giao thông, nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Đồng hành cùng địa phương vì môi trường xanh
Trong suốt quá trình hoạt động, Công ty Cổ phần Môi trường Năng lượng Thăng Long luôn nhận được sự quan tâm, hỗ trợ từ UBND tỉnh Bắc Ninh, các sở ban ngành, chính quyền địa phương và nhân dân. Sự đồng hành này là động lực để doanh nghiệp tiếp tục vượt qua khó khăn, hoàn thành sứ mệnh “biến rác thải thành năng lượng”.
Nhà máy Điện rác Thăng Long Bắc Ninh không chỉ là một công trình hạ tầng xử lý chất thải đơn thuần, mà còn là biểu tượng cho quyết tâm đổi mới trong quản lý môi trường, gắn với sự phát triển bền vững của địa phương. Đây cũng là minh chứng cho hướng đi đúng đắn của Bắc Ninh: ưu tiên các giải pháp công nghệ hiện đại, giảm thiểu ô nhiễm, thúc đẩy tái chế, tái sử dụng, tiến tới nền kinh tế tuần hoàn.
Ảnh mảng xanh của nhà máy về đêm
Hướng tới tương lai bền vững
Trong bối cảnh cả nước đang triển khai mạnh mẽ Chiến lược quốc gia về quản lý tổng hợp chất thải rắn và cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, những mô hình như Nhà máy Điện rác Thăng Long có ý nghĩa hết sức quan trọng. Không chỉ xử lý triệt để chất thải sinh hoạt, dự án còn góp phần phát triển năng lượng tái tạo, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đóng góp vào mục tiêu an ninh năng lượng quốc gia.
Để mô hình này phát huy tối đa hiệu quả, bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, rất cần sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, cũng như sự chung tay của cộng đồng trong phân loại rác tại nguồn, giảm thiểu rác thải nhựa và sử dụng bền vững tài nguyên.
Hoạt động của Nhà máy Điện rác Thăng Long Bắc Ninh trong thời gian qua đã chứng minh rõ hiệu quả trong xử lý chất thải sinh hoạt, giảm ô nhiễm môi trường, đồng thời tạo ra nguồn năng lượng sạch phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.
Tuy còn nhiều khó khăn, song với sự quan tâm chỉ đạo của UBND tỉnh Bắc Ninh, sự hỗ trợ của các sở ngành, cùng sự nỗ lực của doanh nghiệp và sự đồng hành của người dân, tin tưởng rằng nhà máy sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong lĩnh vực xử lý rác thải bằng công nghệ hiện đại, góp phần xây dựng Bắc Ninh xanh – sạch – đẹp, hướng tới một tương lai phát triển bền vững.
