Trước mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2035, ngành y tế nói chung và Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2 đang tập trung tối đa nguồn lực, ứng dụng công nghệ hiện đại và các phác đồ mới để nâng cao hiệu quả chẩn đoán, điều trị. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này là then chốt nhằm tối ưu hóa chất lượng dịch vụ, hướng tới kiểm soát và loại bỏ căn bệnh này tại Việt Nam.
Bệnh nhân Hồng tái mắc lao sau 10 năm và được các bác sĩ Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2 thăm khám, theo dõi sức khỏe thường xuyên.
Từng có tiền sử lao hạch cách đây 10 năm và lao phổi cách đây 5 năm, bà Nguyễn Thị Hồng (trú tại phường Bồng Lai, tỉnh Bắc Ninh) những tưởng căn bệnh này đã lùi xa. Thế nhưng, những cơn ho kéo dài và cảm giác tức ngực gần đây đã buộc bà phải nhập viện một lần nữa. Tại Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2, bà Hồng được siêu âm, chụp X-quang, xét nghiệm đờm và nội soi phế quản có gây mê – một kỹ thuật chuyên sâu để lấy mẫu bệnh phẩm chính xác nhất ngay tại vùng tổn thương.
Kĩ thuật nội soi phế quản có gây mê được triển khai thường quy giúp nâng cao tối đa hiệu quả chẩn đoán cho người bệnh
Bà Hồng chia sẻ: “Lần bị lao trước tôi đã từng nội soi phế quản để lấy mẫu bệnh phẩm xét nghiệm, nhưng là soi sống không gây mê. Cảm giác đến tận bây giờ nghĩ lại tôi vẫn thấy sợ và nôn nao, khó chịu. Thế nhưng lần này được các bác sĩ soi có gây mê, mọi thứ diễn ra rất nhẹ nhàng, tôi như trải qua một giấc ngủ ngắn, tỉnh dậy thì các bác sĩ đã thực hiện lấy mẫu bệnh phẩm xong rồi, không hề có một chút cảm giác khó chịu nào! Đúng là khoa học càng ngày càng hiện đại, giúp người bệnh đi viện cũng nhẹ nhàng hơn.”
Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2 là 1 trong số ít các Bệnh viện tuyến tỉnh triển khai được các kĩ thuật chuyên sâu của chuyên ngành hô hấp như nội soi màng phổi, sinh thiết màng phổi xuyên thành, chọc hút ổ áp xe dưới hướng dẫn của cắt lớp vi tính
Bà Hồng chỉ là 1 trong số gần 100 bệnh nhân mỗi tháng được thụ hưởng kỹ thuật nội soi phế quản gây mê tại Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2. Đây là một trong bốn “mũi nhọn” chuyên môn mới được đơn vị triển khai trong năm 2025. Không chỉ dừng lại ở nội soi phế quản, những kỹ thuật vốn chỉ có ở các bệnh viện tuyến Trung ương như nội soi màng phổi hay sinh thiết màng phổi giờ đây đã được các y bác sĩ tại đây thực hiện thuần thục. Bác sĩ CKI Nguyễn Đức Thưởng – phụ trách khoa Khám bệnh đa khoa, Hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2 cho biết: “Với những ca bệnh phức tạp, không có căn cứ để chẩn đoán chính xác thì trước đây sẽ phải chuyển tuyến để chẩn đoán xác định. Nhưng nhờ thực hiện được kĩ thuật cao ngay tại chỗ, chúng tôi sẽ tiếp cận được trực tiếp nơi ở của vi khuẩn – kể cả những vị trí khó thực hiện nhất như lòng phế quản và màng phổi để lấy mẫu chính xác. Từ đó làm sinh thiết, nuôi cấy và đưa ra bằng chứng khoa học tuyệt đối, thay vì chẩn đoán đoán định như trước đây. Và cũng nhờ vậy mà người bệnh được chẩn đoán nhanh hơn, cải thiện tình trạng bệnh tốt hơn, tránh tác dụng phụ của thuốc và tiết kiệm thời gian, chi phí”.
Các xét nghiệm sinh học phân tử (Gene X-pert, nuôi cấy vi khuẩn M-Git) được áp dụng trong chẩn đoán vi khuẩn lao nhanh, chính xác và hiệu quả.
Nếu kĩ thuật lâm sàng được ví như đôi tay khéo léo, thì xét nghiệm sinh học phân tử và AI chính là “đôi mắt thần” giúp các bác sĩ không bỏ sót bất kỳ dấu vết nào của vi khuẩn lao. Bên cạnh hệ thống máy xét nghiệm phục vụ soi đờm, máy chụp X-quang, máy chụp cắt lớp vi tính truyền thống thì Bệnh viện Phổi Bắc Ninh đã và đang ứng dụng hiệu quả các xét nghiệm sinh học phân tử như Gene Xpert và nuôi cấy vi khuẩn MGIT. Ông Nguyễn Khương Duy – Kĩ thuật viên trưởng khoa Cận lâm sàng, bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2 cho biết, đơn vị hiện đang được trang bị 2 máy Gene Xpert và 2 hệ thống nuôi cấy vi khuẩn MGIT. Gene Xpert là bước tiến đột phá về kĩ thuật sinh học phân tử được triển khai với công nghệ tách, nhân bản và nhận biết gene để chẩn đoán vi khuẩn lao. Hệ thống có khả năng cho kết quả âm tính hay dương tính với vi khuẩn lao nhanh chóng chỉ trong vòng 2 giờ đồng hồ, đồng thời cũng xác định chính xác sự hiện diện của vi khuẩn lao và tình trạng lao kháng thuốc hay không chỉ trong một lần xét nghiệm. Còn với máy MGIT – kĩ thuật nuôi cấy vi khuẩn lao trong môi trường lỏng giúp rút ngắn đáng kể thời gian chẩn đoán xuống còn 7 – 14 ngày so với nuôi cấy môi trường đặc truyền thống. Hệ thống hoạt động tự động thông qua các cảm biến huỳnh quang nhạy bén, cho phép phát hiện sự phát triển của vi khuẩn lao ngay từ khi số lượng còn rất thấp. Đây được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong chẩn đoán lâm sàng nhờ khả năng vừa xác định bệnh, vừa thực hiện được kháng sinh đồ để tìm ra phác đồ điều trị hiệu quả nhất.
Bệnh nhân mới được tư vấn, hướng dẫn và yêu cầu tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị bệnh lao để hạn chế tối đa tình trạng lao kháng thuốc.
Trong xu thế phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo đã và đang được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực y tế. Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2 cũng là một trong những đơn vị tiên phong của ngành khi sử dụng AI hỗ trợ cho đọc kết quả chụp X-quang. Từ đó giúp sàng lọc hàng nghìn ca bệnh nhanh chóng, không bỏ sót những tổn thương nhỏ nhất. Đây là bước đột phá giúp nâng cao hiệu quả hoạt động phòng chống lao trong cộng đồng hay tại các khu công nghiệp.
Thời gian điều trị lao phụ thuộc vào việc bệnh nhân mắc lao nhạy cảm hay kháng thuốc, và thể trạng của từng người bệnh; thường kéo dài từ 6 đến 20 tháng. Sau khoảng 2 tuần điều trị đúng phác đồ, người bệnh sẽ cảm thấy khỏe hơn và giảm khả năng lây lan. Tuy nhiên, tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc để tránh tình trạng lao kháng thuốc, khiến việc điều trị sau này trở nên cực kì khó khăn và tốn kém. Đây cũng là lưu ý mà các bác sĩ của Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2 tuyên truyền và nhấn mạnh cho mỗi bệnh nhân khi phát hiện và bước vào phác đồ điều trị bệnh lao.
Ở tuổi 37 với nền tảng sức khỏe tốt, chị Nguyễn Thị Tuyết (trú tại xã Tam Đa, Bắc Ninh) chưa từng nghĩ mình có thể mắc lao. Chỉ đến khi những cơn ho kéo dài kèm theo cảm giác đau tức ngực, khó thở không dứt dù đã tự mua thuốc điều trị, chị mới quyết định đi khám chuyên sâu và phát hiện mắc lao phổi. Theo phân tích của các bác sĩ, môi trường làm việc khép kín hoặc tiếp xúc với nguồn lây tại nơi ở trong lúc sức đề kháng suy giảm chính là “cửa ngõ” để vi khuẩn lao tấn công chị.
Ý thức được mức độ nguy hiểm, chị Tuyết chia sẻ: “Ngay khi nhập viện, tôi được bác sĩ tư vấn kỹ về việc phải tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị kéo dài, đặc biệt không được tự ý ngưng thuốc ngay cả khi thấy cơ thể đã chuyển biến tốt. Trong 2 – 3 tuần đầu của giai đoạn tấn công, tôi sẽ điều trị nội trú tại bệnh viện để các bác sĩ theo dõi khả năng dung nạp thuốc và điều chỉnh phác đồ phù hợp nhất. Sau giai đoạn này, tôi mới có thể về nhà tự điều trị nhưng vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt việc cách ly sinh hoạt và tái khám định kỳ. Tôi hiểu rằng, kỷ luật trong điều trị là con đường duy nhất để khỏi bệnh và tránh nguy cơ lao kháng thuốc.”
Trước thực trạng trẻ hóa bệnh nhân lao và sự gia tăng của các ca lao tiềm ẩn, việc Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2 làm chủ các kỹ thuật chuyên sâu trong lĩnh vực hô hấp và công nghệ 4.0 không chỉ là bước tiến về kỹ thuật, mà còn là lời cam kết mạnh mẽ trong sự nghiệp bảo vệ phổi xanh cho cộng đồng. Công nghệ hiện đại kết hợp với sự tận tâm của người thầy thuốc đang tạo nên một tấm lá chắn vững chắc, từng bước hiện thực hóa mục tiêu chấm dứt bệnh lao trên địa bàn tỉnh.
