Bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP) trong các cơ sở giáo dục mầm non là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác y tế dự phòng, góp phần phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm, bảo vệ sức khỏe trẻ em – nhóm đối tượng có nguy cơ cao. Theo thống kê của Bộ Y tế, mỗi năm cả nước ghi nhận khoảng 150–200 vụ ngộ độc thực phẩm, trong đó bếp ăn tập thể và trường học chiếm trên 20% số vụ, ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ em.
Trong đó, việc tổ chức và quản lý bếp ăn bán trú an toàn, đúng quy định giữ vai trò then chốt.
Theo Luật An toàn thực phẩm 2010, các cơ sở cung cấp suất ăn tập thể phải bảo đảm đầy đủ điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, con người và quy trình chế biến thực phẩm; đồng thời thực hiện các biện pháp kiểm soát nguy cơ gây mất ATTP trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Cùng với đó, Nghị định 15/2018/NĐ-CP và Thông tư 17/2021/TT-BYT đã quy định cụ thể về kiểm thực ba bước, lưu mẫu thức ăn và các điều kiện bảo đảm ATTP đối với bếp ăn tập thể.
Thực hiện các quy định nêu trên, Trường Mầm non Tân Chi đã triển khai đồng bộ các biện pháp bảo đảm ATTP trong tổ chức bữa ăn bán trú. Hiện nhà trường phục vụ gần 450 trẻ ăn bán trú mỗi ngày, tương đương khoảng 1.300–1.500 suất ăn/ngày (gồm bữa chính và bữa phụ), với tổng khối lượng thực phẩm sử dụng trung bình 250–300 kg/ngày.
Công tác kiểm soát nguy cơ được thực hiện chặt chẽ ngay từ khâu lựa chọn và tiếp nhận thực phẩm. Nhà trường ký hợp đồng với các đơn vị cung ứng thực phẩm cố định, có đầy đủ hồ sơ pháp lý; thực hiện kiểm tra nguồn gốc, cảm quan nguyên liệu và kiểm thực ba bước đối với 100% lô thực phẩm nhập vào. Quy trình chế biến được tổ chức theo nguyên tắc một chiều, bảo đảm tách biệt giữa thực phẩm sống và chín, giúp giảm thiểu tới 80–90% nguy cơ nhiễm chéo vi sinh theo khuyến cáo của ngành y tế.
Bên cạnh đó, nhà trường duy trì lưu mẫu thức ăn tối thiểu 24 giờ đối với 100% bữa ăn, mỗi mẫu lưu có khối lượng ≥100g/món, được bảo quản trong tủ chuyên dụng ở nhiệt độ 2–6°C. Công tác vệ sinh dụng cụ, khu vực chế biến được thực hiện hằng ngày (2–3 lần/ngày) và tổng vệ sinh định kỳ 1 lần/tuần, bảo đảm môi trường chế biến luôn đạt yêu cầu.
Trao đổi về công tác này, bà Nguyễn Thị Loan, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Nhà trường xác định công tác bảo đảm an toàn thực phẩm là yêu cầu bắt buộc, xuyên suốt trong hoạt động nuôi dưỡng. Chúng tôi tập trung kiểm soát chặt chẽ các khâu, đồng thời tăng cường tập huấn, nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên nhằm hạn chế tối đa các nguy cơ mất an toàn thực phẩm.”
Hiện nay, 100% nhân viên nuôi dưỡng của nhà trường đã được tập huấn kiến thức ATTP, khám sức khỏe định kỳ 1–2 lần/năm và ký cam kết thực hành đúng quy trình chuyên môn. Công tác tự kiểm tra, giám sát nội bộ được thực hiện ít nhất 2 lần/tháng, kết hợp với kiểm tra đột xuất. Nhờ đó, trong 5 năm liên tiếp (2020–2025), nhà trường không ghi nhận vụ ngộ độc thực phẩm; tỷ lệ trẻ phát triển bình thường đạt trên 98%, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân duy trì dưới 2%.
Khu vực chia khẩu phần ăn cho trẻ tại Trường Mầm non Tân Chi
Đánh giá về mô hình này, bà Nguyễn Thị Lụa, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Chi ghi nhận việc nhà trường đã thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật về ATTP, đồng thời triển khai hiệu quả các biện pháp kiểm soát nguy cơ tại bếp ăn tập thể. Đây là yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm an toàn sức khỏe cho trẻ em trên địa bàn.
Đồng chí Chủ tịch xã đề nghị nhà trường tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng công tác quản lý bếp ăn bán trú; tăng cường rà soát, hoàn thiện quy trình; cập nhật kịp thời các quy định chuyên môn mới. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tự kiểm tra, giám sát nội bộ và thực hiện nghiêm các điều kiện bảo đảm ATTP theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, cần gắn công tác bảo đảm ATTP với xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện; tăng cường công khai, minh bạch thông tin về bữa ăn bán trú (thực đơn, nguồn gốc thực phẩm, chi phí suất ăn khoảng 15.000–20.000 đồng/trẻ/ngày) để phụ huynh tham gia giám sát; đồng thời lồng ghép giáo dục kiến thức vệ sinh cá nhân, dinh dưỡng hợp lý cho trẻ.
Thực tiễn cho thấy, việc tuân thủ nghiêm các quy định tại Thông tư 28/2016/TT-BGDĐT, kết hợp với các biện pháp quản lý chủ động tại cơ sở, là giải pháp hiệu quả trong phòng ngừa nguy cơ mất ATTP tại bếp ăn tập thể trường học.
Việc duy trì và nhân rộng các mô hình bếp ăn bán trú an toàn không chỉ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ mà còn là một trong những giải pháp quan trọng trong công tác y tế dự phòng, hướng tới mục tiêu bảo vệ, nâng cao sức khỏe cộng đồng ngay từ lứa tuổi mầm non.
