Truyền thông chính sách Dự thảo Nghị quyết HĐND tỉnh về chế độ hỗ trợ giám định viên tư pháp và người giúp việc giám định viên tư pháp trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự và pháp y hưởng lương từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

I. SỰ CẦN THIẾT BAN HÀNH VĂN BẢN

1. Cơ sở chính trị, pháp lý

1.1. Cơ sở chính trị

- Điểm e khoản 2 mục III Đề án kèm theo Quyết định 250/QĐ-TTg ngày 28/02/2018 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án tiếp tục đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động giám định tư pháp quy định: “Kiến nghị chính sách cần thiết phù hợp bảo đảm việc đãi ngộ và thu hút người làm giám định tư pháp”.

- Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới đã tiếp tục khẳng định và mở rộng phạm vi xã hội hóa trong lĩnh vực tư pháp: “ Tiếp tục hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực để xã hội hóa và phát triển các lĩnh vực công chứng, hòa giải, trọng tài, thừa phát lại, giám định tư pháp; xây dựng đội ngũ hành nghề công chứng, hòa giải, trọng tài, thừa phát lại, giám định tư pháp đủ về số lượng và bảo đảm chất lượng, hoạt động chuyên nghiệp, tuân thủ pháp luật và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, đáp ứng tốt nhu cầu của xã hội”.

- Tại điểm 3 mục III Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân có nêu:

“Thực hiện chính sách ưu đãi tương xứng với quan điểm nghề y là nghề đặc biệt, phải được đào tạo, sử dụng và đãi ngộ đặc biệt. Bác sĩ, bác sĩ y học dự phòng, dược sĩ được xếp lương từ bậc 2 của chức danh nghề nghiệp được tuyển dụng. Thực hiện chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội cho đội ngũ nhân viên y tế trực tiếp làm chuyên môn tại trạm y tế cấp xã, cơ sở y tế dự phòng; nâng mức phụ cấp ưu đãi nghề lên mức tối thiểu 70% cho người thường xuyên và trực tiếp làm chuyên môn y tế tại trạm y tế cấp xã, cơ sở y tế dự phòng; 100% cho người thường xuyên và trực tiếp làm chuyên môn y tế tại trạm y tế cấp xã, cơ sở y tế dự phòng ở khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, biên giới, biển đảo, lĩnh vực tâm thần, pháp y, pháp y tâm thần, hồi sức cấp cứu, giải phẫu bệnh và một số đối tượng đặc thù khác phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế, xã hội”.

- Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Tỉnh Bắc Ninh mới chính thức đi vào hoạt động từ ngày 01/7/2025, trên cơ sở sáp nhập 02 tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh (cũ).

1.2. Cơ sở pháp lý

Việc ban hành Nghị quyết quy phạm pháp luật có tính chất đặc thù căn cứ vào các quy định sau:

- Luật Giám định tư pháp năm 2012; tại khoản 3 Điều 38 quy định chính sách đối với hoạt động giám định tư pháp: “Bộ, cơ quan ngang Bộ, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào khả năng, điều kiện thực tế và thẩm quyền của mình quy định chế độ, chính sách khác để thu hút chuyên gia, tổ chức có năng lực tham gia hoạt động giám định tư pháp”.

- Luật Tổ chức Chính quyền địa phương số 72/2025/QH15: Quy định về thẩm quyền của UBND cấp tỉnh, HĐND cấp tỉnh.

Đồng thời, tại điểm c khoản 1 Điều 15 quy định về nhiệm vụ của HĐND tỉnh: “Căn cứ vào chủ trương của Đảng, quyết định áp dụng thí điểm các chính sách đặc thù, đặc biệt, chưa được quy định trong pháp luật để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn phù hợp với khả năng cân đối của ngân sách địa phương sau khi đã báo cáo và được Thủ tướng Chính phủ cho phép; quyết định các chế độ chi ngân sách đối với một số nhiệm vụ chi có tính chất đặc thù ở địa phương theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước”.

- Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 87/2025/QH15. Tại điểm c khoản 1 Điều 21 quy định: “Hội đồng nhân dân cấp tỉnh ban hành Nghị quyết để quy định: Chính sách, biện pháp nhằm phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách, quốc phòng, an ninh ở địa phương; biện pháp khác có tính chất đặc thù phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; phân cấp và thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân cấp”;

- Luật Ngân sách Nhà nước ngày 25/6/2015 tại điểm h khoản 9 Điều 30 quy định một trong những nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND cấp tỉnh: “Quyết định các chế độ chi ngân sách đối với một số nhiệm vụ chi có tính chất đặc thù ở địa phương ngoài các chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành để thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách địa phương”;

- Nghị định 163/2016/NĐ-CP ngày 21/12/2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Ngân sách nhà nước, tại khoản 3 Điều 21 Nghị định thẩm quyền của HĐND tỉnh: “Quyết định các chế độ chi ngân sách đối với một số nhiệm vụ chi có tính chất đặc thù ở địa phương ngoài các chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi tiêu do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ… lĩnh vực trực tiếp”;

- Quyết định số 08/2025/QĐ-TTg ngày 04/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ về chế độ bồi dưỡng giám định tư pháp.

2. Cơ sở thực tiễn

Ngày 09/12/2022, HĐND tỉnh Bắc Ninh (cũ) đã ban hành Nghị quyết số 14/2022/NQ-HĐND về chế độ hỗ trợ giám định viên tư pháp và người giúp việc giám định viên tư pháp trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự và pháp y hưởng lương từ ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Nghị quyết số 14/2022/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Bắc Ninh (cũ) quy định mức hỗ trợ 3.000.000 đồng/người/tháng đối với giám định viên tư pháp, 2.000.000 đồng/người/tháng đối với người giúp việc giám định viên tư pháp. Sau thời gian triển khai, chính sách đã góp phần động viên, khích lệ đội ngũ giám định viên tư pháp và người giúp việc giám định viên tư pháp trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự và pháp y.

Trước khi sáp nhập tỉnh, HĐND tỉnh Bắc Giang (cũ) chưa xây dựng, thông qua nội dung Nghị quyết hỗ trợ giám định viên tư pháp và người giúp việc giám định viên tư pháp trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự và pháp y hưởng lương từ ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Bắc Giang (cũ).

Sau khi sáp nhập tỉnh, HĐND tỉnh Bắc Ninh (mới) ban hành Nghị quyết số 22/NQ-HĐND ngày 14/7/2025 về áp dụng, bãi bỏ các Nghị quyết quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực tư pháp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh; theo đó, Nghị quyết số 14/2022/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Bắc Ninh (cũ) sẽ được tiếp tục áp dụng trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (mới) với nhóm đối tượng hỗ trợ tương ứng.

Từ năm 2023 đến hết tháng 6/2025, Công an tỉnh, Trung tâm Pháp y-Sở Y tế đã chi trả 2.813.000.000 đồng (Hai tỷ tám trăm mười ba triệu đồng) từ nguồn ngân sách địa phương hỗ trợ, đảm bảo đúng định mức.

Tại thời điểm ban hành Nghị quyết số 14/2022/NQ-HĐND quy định chế độ hỗ trợ chế độ hỗ trợ giám định viên tư pháp và người giúp việc giám định viên tư pháp trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự và pháp y như trên là phù hợp với tình hình thực tế trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (cũ). Tuy nhiên, qua gần 3 năm triển khai thực hiện, với số lượng và tính chất, mức độ công việc trong bối cảnh tình hình hiện nay, mức hỗ trợ theo Nghị quyết số 14/2022/NQ-HĐND không còn phù hợp trong tình hình thực tiễn do chưa được tăng theo tỉ lệ trượt giá từ năm 2022 đến nay, không còn phù hợp do chỉ số giá tiêu dùng và mức lương tối thiểu đã tăng nhiều lần. Về mức lương cơ sở, từ năm 2022 đến năm 2025 đã tăng khoảng 57%, cụ thể mức lương cơ sở năm 2022 là 1.490.000 đồng và mức lương cơ sở hiện đang áp dụng là 2.340.000 đồng. Cùng với đó, Quyết định số 08/2025/QĐ-TTg ngày 04/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ (thay thế Quyết định số 01/2024/QĐ-TTg ngày 01/01/2024) cũng đã nâng mức bồi dưỡng giám định tư pháp đối với giám định viên tư pháp và người giúp việc. Vì vậy, việc điều chỉnh mức hỗ trợ tại Nghị quyết số 14/2022/NQ-HĐND cho phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội, bảo đảm chế độ đãi ngộ của tỉnh Bắc Ninh đối với người làm giám định tư pháp là cần thiết.

Xét thấy, nhu cầu giám định kỹ thuật hình sự, pháp y trên địa bàn tỉnh ngày càng lớn, áp lực công việc cao, đòi hỏi có chính sách đãi ngộ kịp thời để duy trì, thu hút nhân lực chất lượng. Do đó, cần tiếp tục điều chỉnh, thay thế cho phù hợp với bối cảnh mới, tương thích quy định mới của Trung ương về chế độ bồi dưỡng công tác giám định.

Mặt khác, tham khảo tại một số địa phương trước khi sắp xếp đơn vị hành chính 02 cấp; HĐND tỉnh, thành phố đã ban hành Nghị quyết hỗ trợ giám định viên tư pháp và người giúp việc giám định viên tư pháp trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự và pháp y như: Đồng Nai; Ninh Bình; Huế...; có Nghị quyết với chế độ hỗ trợ cao hơn mức hỗ trợ quy định tại Nghị quyết số 14/2022/NQ-HĐND ngày 09/12/2022 của HĐND tỉnh Bắc Ninh (cũ) như: thành phố Hà Nội (mức hỗ trợ giám định viên bằng 02 lần mức lương cơ sở/người/tháng; người giúp việc cho giám định viên tư pháp bằng 70% mức hỗ trợ cho giám định viên tư pháp/người/tháng).

Từ những căn cứ pháp lý và thực tiễn nêu trên việc Sở Tư pháp chủ trì phối hợp với các Sở, ban, ngành tham mưu UBND tỉnh báo cáo, trình HĐND tỉnh thông qua Nghị quyết về chế độ hỗ trợ giám định viên tư pháp và người giúp việc giám định viên tư pháp trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự và pháp y hưởng lương từ ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh để thay thế Nghị quyết số 14/2022/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Bắc Ninh (cũ) là cần thiết, có cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn.

II. MỤC ĐÍCH BAN HÀNH, QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG DỰ THẢO VĂN BẢN

1. Mục đích ban hành văn bản

Tiếp tục duy trì ổn định chính sách hỗ trợ người giám định viên tư pháp, người giúp việc giám định viên tư pháp trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự và pháp y hưởng lương từ ngân sách Nhà nước đã được áp dụng trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (cũ) từ tháng 12/2022 để áp dụng chung trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (mới). Từ đó, động viên, khuyến khích và tạo động lực để thu hút những người có chuyên môn, trình độ tham gia hoạt động giám định tư pháp đáp ứng yêu cầu thực tiễn của công tác giám định, phục vụ tốt công tác điều tra, truy tố, xét xử và công tác phòng, chống tội phạm. Đồng thời, động viên, khích lệ những người làm công tác giám định; giảm tải áp lực, khó khăn trong công việc, cuộc sống của đội ngũ những người làm công tác giám định và người giúp việc.

2. Quan điểm xây dựng dự thảo văn bản

Xây dựng chính sách đặc thù của địa phương trên tinh thần thống nhất, phù hợp, đồng bộ giữa quy định của Nghị quyết với pháp luật có liên quan, phù hợp với tình hình thực tiễn, khả năng cân đối ngân sách của tỉnh, bảo đảm khả thi, hiệu quả. Đồng thời, bám sát và tuân thủ theo đúng các quy định của Luật Công chứng năm 2024, Nghị định số 104/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025 của Chính phủ và các văn bản hướng dẫn thi hành.

III. QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG DỰ THẢO VĂN BẢN