(BNP) - Trong chiến lược phát triển giai đoạn 2025-2030, tỉnh Bắc Ninh xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, với định hướng xuyên suốt “biến di sản thành tài sản”. Trên nền tảng kho tàng văn hóa - lịch sử đồ sộ, cùng hệ sinh thái tự nhiên và sản vật phong phú, Bắc Ninh đang từng bước tạo dựng lợi thế cạnh tranh khác biệt, hướng tới mục tiêu đón 10 triệu lượt khách, tổng thu đạt 10.000 tỷ đồng vào năm 2030.
Nền tảng cho bước bứt phá của du lịch Bắc Ninh chính là hệ thống di sản đặc sắc với gần 4.000 di tích, trong đó 1.455 di tích được xếp hạng các cấp, gồm: 10 di tích quốc gia đặc biệt, 292 di tích quốc gia, 1.117 di tích cấp tỉnh, 25 bảo vật và nhóm bảo vật quốc gia... Đặc biệt, Bắc Ninh là địa phương hội tụ 7 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh, gồm: Dân ca Quan họ; Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt; Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái (di sản đại diện của nhân loại); Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ và Ca trù (di sản cần bảo vệ khẩn cấp); Nghi lễ và trò chơi dân gian kéo co làng Hữu Chấp (di sản đa quốc gia); Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm (di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương). Ngoài ra, tỉnh còn có 27 di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tạo nên “thương hiệu mềm” đặc sắc cho điểm đến.
Không gian di sản tiếp tục được mở rộng theo chiều sâu với hệ thống các điểm đến tiêu biểu như: Đền Đô, đền Bà Chúa Kho, chùa Bút Tháp, chùa Dâu, chùa Phật Tích, chùa Dạm, chùa Bổ Đà và đặc biệt là chùa Vĩnh Nghiêm - trung tâm Phật giáo Trúc Lâm, nơi lưu giữ mộc bản kinh Phật được UNESCO công nhận. Cùng với đó, quần thể Tây Yên Tử gắn với con đường hoằng dương Phật pháp của thiền phái Trúc Lâm đang trở thành điểm nhấn quan trọng trong phát triển du lịch tâm linh, kết nối liên vùng.
Song hành với di sản văn hóa là hệ thống lễ hội truyền thống đặc sắc diễn ra quanh năm, tiêu biểu như: Lễ hội Lim, lễ hội đền Bà Chúa Kho, lễ hội Xương Giang, lễ hội Yên Thế, lễ hội chùa Vĩnh Nghiêm, lễ hội Thổ Hà, lễ hội Cầu Vồng, lễ hội Đền Đô, lễ hội chùa Dâu, lễ hội chùa Bút Tháp… góp phần tái hiện sinh động đời sống văn hóa Kinh Bắc, tạo sức hút mạnh mẽ đối với du khách trong và ngoài nước.
Bắc Ninh cũng đang khai thác hiệu quả các giá trị sinh thái và nông nghiệp để đa dạng hóa sản phẩm du lịch. Các điểm đến như: Khu du lịch sinh thái Green Farm Bắc Ninh, khu du lịch sinh thái Đông Đô Village, khu du lịch sinh thái Hồ Đông Xuyên, khu du lịch sinh thái Tràng An Eco Park, làng du lịch sinh thái Thái Bảo, khu du lịch sinh thái Suối Mỡ, khu du lịch sinh thái Hồ Cấm Sơn, khu du lịch sinh thái Hồ Bầu Tiên, khu du lịch sinh thái Bản Ven Xanh, khu du lịch sinh thái tâm linh Tây Yên Tử hay rừng Khe Rỗ, thác Ba Tia… tạo nên không gian nghỉ dưỡng, khám phá thiên nhiên hấp dẫn. Đặc biệt, vùng Lục Ngạn nổi tiếng với vải thiều, cam, bưởi và nhiều loại cây ăn quả đặc sản khác đang trở thành điểm đến tiêu biểu cho loại hình du lịch trải nghiệm nông nghiệp, kết hợp khám phá văn hóa đa dân tộc. Sự kết hợp độc đáo giữa không gian xanh mát, ẩm thực thuần tự nhiên và nền tảng văn hóa Quan họ, hát Then, hát Soong hao, hát Soọng cô, hát Sịnh ca… giàu bản sắc đã tạo nên sức hút đặc biệt. Đây không chỉ là những điểm đến để nghỉ ngơi mà còn là cơ hội để mỗi du khách sống chậm lại, kết nối với thiên nhiên và thấu hiểu sâu sắc hơn các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
Trên cơ sở đó, tỉnh định hướng phát triển 4 nhóm sản phẩm chủ lực, gồm: du lịch văn hóa - di sản; du lịch sinh thái - nông thôn; du lịch đô thị - MICE; du lịch cộng đồng và làng nghề. Các làng nghề truyền thống như: làng tranh Đông Hồ, gốm Phù Lãng, gốm Thổ Hà, đúc đồng Đại Bái, gỗ mỹ nghệ Đồng Kỵ, mộc Tăng Tiến, mây tre đan Xuân Lai, mây tre đan Tăng Tiến, bánh đa nem Thổ Hà, mỳ Chũ Thổ Dương, rượu làng Vân, bánh đa Kế… tiếp tục được đầu tư nâng tầm, trở thành những điểm nhấn trải nghiệm đặc trưng.
Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển, Bắc Ninh đặc biệt chú trọng đầu tư đồng bộ hạ tầng và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch. Hệ thống giao thông liên vùng tiếp tục được hoàn thiện, tăng cường kết nối thuận lợi với Hà Nội cùng các trung tâm du lịch lớn như: Hải Phòng, Quảng Ninh và Lạng Sơn. Trong bức tranh hạ tầng đang từng bước hoàn thiện đó, điểm nhấn nổi bật là dự án Sân bay Gia Bình - công trình trọng điểm quốc gia mang tính chiến lược và tầm vóc quốc tế, hiện đang được đẩy nhanh tiến độ triển khai. Tính đến tháng 4/2026, dự án đã triển khai nhiều hạng mục quan trọng và được kỳ vọng sớm đưa vào khai thác. Khi hoàn thành, công trình sẽ góp phần nâng cao năng lực kết nối vùng, mở rộng khả năng thu hút dòng khách du lịch cao cấp và quốc tế, tạo động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của Bắc Ninh và các địa phương khu vực phía Bắc.
Cùng với đó, hệ thống cơ sở lưu trú cũng được các nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực du lịch - nghỉ dưỡng, các tập đoàn phát triển bất động sản du lịch và các thương hiệu quản lý khách sạn uy tín quan tâm nâng cấp mạnh mẽ, với hàng loạt khách sạn, khu nghỉ dưỡng chất lượng cao như: Senna Wellness Retreat Bắc Ninh, Mandala Hotel & Spa Bắc Ninh, Le Indochina Hotel & Spa Bắc Ninh, Phoenix Resort Bắc Ninh, Vinpearl Hotel Bắc Ninh, Mường Thanh Luxury Bắc Ninh, Center Hotel Bắc Ninh, Bắc Ninh Harmony Hotel, World Hotel, Kinh Bắc Palace Hotel, Từ Sơn Luxury Hotel, Mường Thanh Grand Bắc Giang Hotel, Mandala Hotel & Suites Bắc Giang, Ravatel Luxury Hotel, Thiên Ân Hotel… từng bước đáp ứng nhu cầu đa dạng của du khách, đặc biệt là phân khúc MICE và nghỉ dưỡng cao cấp.
Góc phố đi bộ khu đô thị Hanaka Bắc Ninh.
Bên cạnh những lợi thế nổi trội, Bắc Ninh cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế về hạ tầng du lịch, dịch vụ trải nghiệm và khả năng giữ chân du khách. Từ đó, tỉnh đang đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế chính sách, thu hút các nhà đầu tư chiến lược, tập trung phát triển văn hóa Kinh Bắc và kinh tế đêm nhằm gia tăng sức hút du lịch, kết hợp hài hòa giữa yếu tố tâm linh và văn hóa dân gian. Du khách có thể trải nghiệm các hoạt động nổi bật về đêm như: tham quan các tuyến phố đêm, thưởng thức ẩm thực đường phố, nghe hát dân ca Quan họ trên thuyền hoặc các chương trình nghệ thuật đặc sắc tại các phường trung tâm; tham quan các khu di tích tâm linh; “chill” cùng bạn bè tại các bar & lounge hiện đại, sang trọng… để cảm nhận một Kinh Bắc vừa cổ kính, vừa hiện đại - nơi mỗi góc phố đêm đều kể những câu chuyện hiếu khách và nồng hậu.
Với sự hội tụ của hệ thống di sản phong phú, không gian văn hóa đặc sắc, cảnh quan sinh thái đa dạng cùng các sản vật nông nghiệp nổi tiếng, kết hợp với đầu tư hạ tầng hiện đại, đặc biệt là động lực từ Sân bay Gia Bình, du lịch Bắc Ninh đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Đây không chỉ là hướng đi kinh tế chiến lược mà còn là con đường khẳng định vị thế của vùng đất Kinh Bắc trên bản đồ du lịch Việt Nam và khu vực./.
