(BNP) - Từ ngày 1/4/2026, một số Luật chính thức có hiệu lực, tác động trực tiếp đến nhiều lĩnh vực đời sống xã hội như Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Chuyển giao công nghệ...
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT) 2025, có hiệu lực từ ngày 1/4/2026 đã luật hóa các vấn đề liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Luật sửa đổi toàn diện các quy định về giới hạn quyền SHTT theo hướng cân bằng hơn với lợi ích công cộng. Việc khai thác và bảo vệ quyền không được xâm phạm lợi ích Nhà nước, xã hội và các chủ thể khác. Luật đặt ra cơ chế xử lý xung đột giữa các quyền SHTT trên cùng một đối tượng, cho phép tòa án chấm dứt quyền phát sinh sau nếu gây cản trở quyền đã được xác lập trước.
Luật giao Chính phủ quy định chi tiết việc xác lập quyền đối với các đối tượng được tạo ra có sử dụng AI, đồng thời khẳng định nguyên tắc cốt lõi: Tác giả, nhà sáng chế phải là con người, AI không được công nhận là chủ thể quyền.
Luật cũng cho phép tổ chức, cá nhân sử dụng dữ liệu SHTT đã công bố để nghiên cứu, thử nghiệm, huấn luyện AI, nhưng phải bảo đảm không gây ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ có hiệu lực từ ngày 1/4/2026 đã có nhiều thay đổi quan trọng, trong đó, điều chỉnh lại khái niệm chuyển giao công nghệ theo hướng mở rộng. Không chỉ dừng ở việc chuyển quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng, chuyển giao công nghệ được xác định là hoạt động gắn với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm đưa công nghệ vào ứng dụng thực tiễn. Đồng thời, Luật bổ sung khái niệm “công nghệ xanh”, với các tiêu chí rõ ràng như tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và thân thiện môi trường, góp phần phát triển bền vững.
Luật bổ sung hệ thống chính sách ưu tiên chuyển giao công nghệ. Theo đó, Nhà nước ưu tiên công nghệ chiến lược, công nghệ xanh, công nghệ phục vụ dự án quan trọng quốc gia; khuyến khích chuyển giao từ khu vực có vốn đầu tư nước ngoài sang doanh nghiệp trong nước; đồng thời áp dụng các ưu đãi về thuế, đầu tư, đất đai, tín dụng đối với dự án có nội dung chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển năng lực nghiên cứu.
Luật quy định rõ hơn quyền chuyển giao công nghệ. Việc đồng ý của chủ sở hữu phải thể hiện bằng văn bản hoặc hình thức hợp pháp khác; bên nhận được quyền cải tiến, phát triển và khai thác công nghệ theo quy định; đồng thời làm rõ việc xác lập, bảo vệ quyền sở hữu và sử dụng công nghệ, cũng như tách bạch giữa quyền công nghệ với quyền đối với sản phẩm, thiết bị chứa công nghệ.
Luật quy định chuyển tiếp chi tiết đối với hợp đồng, hồ sơ và dự án chuyển giao công nghệ trước thời điểm luật có hiệu lực, bảo đảm tính liên tục và tránh vướng mắc trong quá trình áp dụng.
