(BNP) - Chính phủ vừa ban hành quy định chi tiết về việc cấp phép cho tổ chức, cá nhân nước ngoài nghiên cứu khoa học trong vùng biển Việt Nam, nhằm bảo đảm chủ quyền, an ninh quốc gia và bảo vệ môi trường biển.
Ảnh minh họa.
Theo Nghị định số 41/2016/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 44/2026/NĐ-CP), mọi hoạt động nghiên cứu khoa học của tổ chức, cá nhân nước ngoài tại vùng biển Việt Nam đều phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép hoặc chấp thuận.
Cụ thể, hoạt động nghiên cứu trong nội thủy và lãnh hải phải được cho phép; trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa phải được chấp thuận. Thẩm quyền cấp phép thuộc Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển.
Nghị định quy định rõ nội dung giấy phép, bao gồm thông tin tổ chức, cá nhân; mục tiêu, nội dung nghiên cứu; khu vực, tọa độ; phương pháp, thiết bị và thời gian thực hiện. Thời hạn cấp phép tối đa là 2 năm và chỉ được gia hạn một lần không quá 1 năm.
Đáng chú ý, nhiều trường hợp sẽ bị từ chối cấp phép như hoạt động không vì mục đích hòa bình, gây ảnh hưởng đến chủ quyền, an ninh quốc gia; gây ô nhiễm môi trường biển; hoặc cung cấp thông tin không trung thực.
Quy định mới cũng nhấn mạnh vai trò của phía Việt Nam trong hoạt động nghiên cứu. Theo đó, nhà khoa học Việt Nam có thể được cử tham gia để giám sát, thu thập dữ liệu và báo cáo kết quả. Một số trường hợp bắt buộc phải hợp tác với phía Việt Nam, đặc biệt là khi nghiên cứu trong nội thủy, lãnh hải hoặc có hoạt động khoan đáy biển.
Về thủ tục, hồ sơ đề nghị cấp phép phải được gửi trước ít nhất 6 tháng so với thời điểm dự kiến nghiên cứu. Thời gian giải quyết hồ sơ tối đa là 120 ngày.
Các tổ chức, cá nhân nước ngoài khi được cấp phép phải tuân thủ nghiêm quy định của pháp luật Việt Nam, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, báo cáo kết quả nghiên cứu và không được tự ý thay đổi nội dung đã được phê duyệt.
Trong trường hợp vi phạm, cơ quan chức năng có thể đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép. Những hành vi như gây ô nhiễm môi trường, không thực hiện đúng nội dung nghiên cứu hoặc xâm phạm chủ quyền quốc gia đều có thể bị xử lý nghiêm.
Việc hoàn thiện khung pháp lý lần này được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm tăng cường quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học trên biển, đồng thời tạo điều kiện cho hợp tác quốc tế minh bạch, hiệu quả và đúng quy định./.
