Chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2025

Các trường hợp không bị coi là trốn đóng BHXH bắt buộc

Ngày 16/10/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 274/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật bảo hiểm xã hội về chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp; khiếu nại, tố cáo về bảo hiểm xã hội, có hiệu lực từ 30/11/2025.

Các trường hợp không bị coi là trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp khi có một trong các lý do theo công bố của cơ quan có thẩm quyền về phòng, tránh thiên tai, tình trạng khẩn cấp, phòng thủ dân sự và phòng, chống dịch bệnh là:

- Bão, lũ, ngập lụt, động đất, hỏa hoạn lớn, hạn hán kéo dài và các loại thiên tai khác ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

- Dịch bệnh nguy hiểm được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và khả năng tài chính của cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động.

- Tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật gây ảnh hưởng đột xuất, bất ngờ đến hoạt động của cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động.

- Các sự kiện bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật dân sự.

Tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù

Chính phủ ban hành Nghị định số 255/2025/NĐ-CP ngày 29/9/2025 xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2026-2030. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 15/11/2025.

Cụ thể:

- Dân tộc còn gặp nhiều khó khăn là dân tộc có tỷ lệ nghèo đa chiều lớn hơn tỷ lệ nghèo đa chiều dân tộc thiểu số chung cả nước.

- Dân tộc có khó khăn đặc thù là dân tộc có dân số trong phạm vi toàn quốc dưới 10.000 người theo dữ liệu quản lý dân cư và đáp ứng ít nhất 01 trong 02 tiêu chí sau:

+ Có tỷ lệ nghèo đa chiều lớn hơn tỷ lệ nghèo đa chiều dân tộc thiểu số chung cả nước;

+ Có dân số trong phạm vi toàn quốc theo dữ liệu quản lý dân cư giảm so với dân số trong phạm vi toàn quốc theo kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019.

Không phải xuất trình giấy tờ có trên VNeID

Theo Nghị định 280/2025 có hiệu lực từ 1/11, trường hợp người dân đề nghị chứng thực mà cơ quan Nhà nước có thể khai thác thông tin, giấy tờ từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc các cơ sở dữ liệu khác thì phải sử dụng thông tin đó, thay vì yêu cầu người dân xuất trình bản chính, bản sao từ sổ gốc hoặc bản sao có chứng thực.

Chính phủ quy định các chủ thể có thẩm quyền chứng thực gồm: chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu; người được ủy quyền hoặc phân công làm nhiệm vụ chứng thực; công chứng viên của phòng công chứng, văn phòng công chứng; viên chức ngoại giao, viên chức lãnh sự của Cơ quan đại diện ngoại giao, Cơ quan đại diện lãnh sự và cơ quan khác được ủy quyền thực hiện chức năng lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài.

Như vậy, so với quy định cũ, diện được phép thực hiện chứng thực được mở rộng thêm người được ủy quyền hoặc phân công làm nhiệm vụ chứng thực.

Chủ tịch UBND cấp xã có quyền chứng thực bản sao từ bản chính các giấy tờ, văn bản do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của Việt Nam; cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nước ngoài; cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của Việt Nam liên kết với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nước ngoài cấp hoặc chứng nhận. Ngoài ra, có thể chứng thực chữ ký trong các giấy tờ, văn bản; chữ ký của người dịch trong giấy tờ, văn bản tiếng nước ngoài dịch sang tiếng Việt hoặc ngược lại.

Chủ tịch xã cũng được chứng thực các giao dịch liên quan đến tài sản là bất động sản; giao dịch về quyền sử dụng đất; di chúc; văn bản từ chối nhận di sản; văn bản phân chia di sản là tài sản.

Chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân

Nghị quyết 03/2025 của Hội đồng Thẩm phán có hiệu lực từ 1/11 quy định người bị kết án tử hình trước ngày 1/7/2025 mà chưa thi hành án sẽ được chuyển hình phạt sang tù chung thân nếu thuộc một số trường hợp: Người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối hoặc bị kết án tử hình về một trong 8 tội đã được sửa đổi, bỏ án tử hình trong Bộ luật Hình sự sửa đổi được Quốc hội thông qua tại kỳ họp 9 giữa năm 2025.

Các tội này gồm: hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân; gián điệp; phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh; vận chuyển trái phép chất ma túy; tham ô tài sản; nhận hối lộ; và phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược.

Ngoài ra, người bị kết án tử hình về tội sản xuất hoặc mua bán trái phép chất ma túy cũng có thể được chuyển sang hình phạt tù chung thân nếu đáp ứng điều kiện về khối lượng, thể tích ma túy cụ thể và không có từ hai tình tiết tăng nặng trở lên.

Xếp hạng tổ chức tín dụng theo tiêu chuẩn mới

Ngày 10/9/2025, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành Thông tư số 21/2025/TT-NHNN quy định về xếp hạng tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, có hiệu lực từ ngày 1/11/2025.

Mục tiêu nhằm đánh giá toàn diện sức khỏe tài chính của tổ chức tín dụng, tăng tính minh bạch trong hoạt động ngân hàng, đồng thời tạo cơ sở để cơ quan quản lý có biện pháp giám sát phù hợp. Việc xếp hạng được thực hiện định kỳ hằng năm, căn cứ trên các tiêu chí về an toàn vốn, chất lượng tài sản, năng lực quản trị, kết quả kinh doanh và khả năng thanh khoản.

Kết quả xếp hạng được chia thành nhiều mức, là căn cứ để xem xét cấp phép mở rộng mạng lưới, triển khai sản phẩm dịch vụ mới và xác định mức độ rủi ro trong quản lý tín dụng. Các ngân hàng thương mại, đặc biệt là chi nhánh ngân hàng nước ngoài, được yêu cầu chuẩn bị hồ sơ và rà soát lại hệ thống quản trị, kiểm soát nội bộ để đáp ứng tiêu chí mới. Quy định này được kỳ vọng góp phần nâng cao chất lượng hệ thống ngân hàng và củng cố niềm tin thị trường tài chính.

Chuyển tiền từ 500 triệu đồng trở lên phải báo cáo Cục Phòng, chống rửa tiền

Cụ thể, Thông tư quy định chế độ báo cáo giao dịch chuyển tiền điện tử đến Cục Phòng, chống rửa tiền bằng dữ liệu điện tử gồm:

- Giao dịch chuyển tiền điện tử trong nước: Các giao dịch có giá trị từ 500 triệu đồng đồng trở lên hoặc bằng ngoại tệ có giá trị tương đương mà tất cả các tổ chức tài chính tham gia giao dịch chuyển tiền điện tử cùng ở Việt Nam.

- Giao dịch chuyển tiền điện tử quốc tế: Các giao dịch chuyển tiền điện tử mà có ít nhất một tổ chức tài chính tham gia ở ngoài Việt Nam thực hiện ở các quốc gia, vùng lãnh thổ ngoài VIệt Nam có giá trị từ 1.000 đô la Mỹ trở lên hoặc tương đương bằng ngoại tệ khác.

Tuy nhiên, nếu đối tượng báo cáo là tổ chức tài chính trung gian trong giao dịch chuyển tiền điện tử không phải thực hiện báo cáo như trên.

Quy định về cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt

Ngày 30/9/2025, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ký ban hành Thông tư 30/2025/TT-NHNN ngày 30/9/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 15/2024/TT-NHNN quy định về cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt. Thông tư 30/2025/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 18/11/2025.

Trong đó, Thông tư 30/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung khoản 10 Điều 3 Thông tư 15/2024/TT-NHNN quy định giấy tờ tùy thân dùng trong dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt bao gồm:

- Đối với cá nhân là công dân Việt Nam: thẻ căn cước công dân, thẻ căn cước hoặc căn cước điện tử.

- Đối với cá nhân là người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch: giấy chứng nhận căn cước.

- Đối với người nước ngoài cư trú tại Việt Nam: hộ chiếu hoặc giấy tờ khác chứng minh được nhân thân do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp kèm theo thị thực nhập cảnh hoặc giấy tờ có giá trị thay thị thực hoặc giấy tờ chứng minh được miễn thị thực nhập cảnh; hoặc danh tính điện tử (thông qua việc truy cập vào tài khoản định danh điện tử mức độ 02) (nếu có).

Lưu ý: Giấy tờ tùy thân dùng trong dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt phải còn hiệu lực và thời hạn sử dụng trong quá trình sử dụng dịch vụ thanh toán.

Ngân hàng thương mại được giao nhận vàng miếng

Theo Thông tư 33/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành thì từ ngày 15/11, tổ chức tín dụng được phép nhận và giao vàng miếng cho khách hàng, thực hiện theo từng miếng, thay vì chỉ có Ngân hàng Nhà nước thực hiện như trước đây.

Thông tư cũng quy định cụ thể tiêu chuẩn phân loại vàng gồm 3 nhóm gồm: vàng trang sức - mỹ nghệ (hàm lượng từ 8 kara trở lên), vàng miếng (có ký mã hiệu, thông số, tiêu chuẩn rõ ràng) và vàng nguyên liệu (dưới dạng thỏi, hạt, miếng). Bao bì vàng miếng phải được chống giả theo quy chuẩn của ngân hàng thương mại hoặc doanh nghiệp được phép sản xuất vàng miếng.

Đáng chú ý, việc đóng gói và niêm phong vàng được quy định chặt chẽ hơn: vàng miếng cùng chất lượng được đóng thành lô 100 hoặc bội số của 100 miếng (tối đa 500 miếng), vàng nguyên liệu đóng thành lô 5 hoặc bội số của 5 thỏi (tối đa 25 thỏi), trong hộp kim loại không gỉ, có niêm phong và ghi rõ thông tin kiểm nhận.

Theo thông tư này thì các ngân hàng thương mại được phép giao nhận vàng miếng với khách hàng kèm theo biên bản giao nhận, hợp đồng hoặc văn bản xác nhận giao dịch. Việc này nhằm bảo đảm tính minh bạch, truy xuất nguồn gốc và chất lượng từng sản phẩm vàng miếng.

Ban hành hệ thống ngành kinh tế Việt Nam mới

Thủ tướng Chính phủ vừa ký Quyết định số 36/2025/QĐ-TTg ngày 29/9/2025, ban hành Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 15/11/2025, thay thế Quyết định số 27/2018/QĐ-TTg.

Hệ thống ngành mới cập nhật, chuẩn hóa danh mục mã ngành phù hợp với xu hướng chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh và hội nhập quốc tế. Quyết định quy định rõ nguyên tắc sử dụng mã ngành trong đăng ký doanh nghiệp, đăng ký đầu tư, thống kê nhà nước và các cơ sở dữ liệu hành chính.

Theo đó, các doanh nghiệp cần rà soát, cập nhật lại mã ngành đăng ký kinh doanh để bảo đảm thống nhất, tránh sai lệch trong thủ tục hành chính và báo cáo thống kê. Việc áp dụng hệ thống mới được kỳ vọng giúp đồng bộ hóa dữ liệu kinh tế quốc gia và nâng cao hiệu quả hoạch định chính sách.

Thủ tục xóa đăng ký quốc tịch tàu bay theo đề nghị của người được chỉ định tại văn bản IDERA

Ngày 15/9/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 246/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 68/2015/NĐ-CP ngày 18/8/2015 của Chính phủ quy định đăng ký quốc tịch và đăng ký các quyền đối với tàu bay đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 64/2022/NĐ-CP ngày 15/9/2022 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực hàng không dân dụng. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 1/11/2025.

Trong đó, Nghị định 246/2025/NĐ-CP bổ sung khoản 3 vào Điều 8 Nghị định 68/2015/NĐ-CP quy định về các trường hợp xóa đăng ký quốc tịch tàu bay.

Nghị định 246/2025/NĐ-CP quy định: trường hợp văn bản IDERA đã được đăng ký theo quy định tại Nghị định này thì chỉ người được chỉ định tại văn bản IDERA có quyền đề nghị xóa đăng ký quốc tịch tàu bay.

Cùng với đó, Nghị định 246/2025/NĐ-CP cũng bổ sung một số quy định về thủ tục xóa đăng ký quốc tịch tàu bay theo đề nghị của người được chỉ định tại văn bản IDERA vào Điều 9 Nghị định 68/2015/NĐ-CP…

Văn bản IDERA (Irrevocable De-registration and Export Request Authorisation) là văn bản được ban hành theo quy định của Công ước Cape Town, trong đó chỉ rõ người có quyền yêu cầu xóa đăng ký hoặc xuất khẩu tàu bay.