(BNP) - Nhà lưu niệm đồng chí Ngô Gia Tự nằm giữa khu phố Tam Sơn, phường Tam Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Đây là nơi sinh ra, lớn lên và hoạt động cách mạng của đồng chí Ngô Gia Tự - Nhà lãnh đạo tiền bối của Đảng, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người con ưu tú của quê hương Bắc Ninh. Ngày nay, Nhà lưu niệm đồng chí Ngô Gia Tự đã trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ và các tầng lớp nhân dân.
Toàn bộ khu nhà được thân phụ của đồng chí Ngô Gia Tự là cụ Ngô Gia Du cho xây dựng vào năm Khải Định nguyên niên (tức năm 1916) bao gồm các công trình: nhà ở chính, nhà điện, nhà ngang, nhà học, nhà nông cụ cùng vườn cây quanh năm xanh tốt.
Đường vào Nhà lưu niệm của đồng chí Ngô Gia Tự khá quanh co…
Cổng vào Nhà lưu niệm vẫn giữ được nguyên lối kiến trúc xưa. Chiều cao không quá đầu người. Hai bên còn lưu đôi câu đối do chính tay đồng chí Ngô Gia Tự viết bằng chữ quốc ngữ: “Cổng độc lập tha hồ khép mở/Nhà tự do mặc sức ra vào”, thể hiện ý chí độc lập tự do của người chiến sỹ cộng sản - Ngô Gia Tự, nhưng cũng có nghĩa đây là nơi tụ hội của những con người cùng chí hướng, hoài bão đấu tranh cho một đất nước tự do, độc lập.
Trên nóc cổng đắp nổi hàng chữ “Cửa như chợ” thể hiện hoài bão lớn của tuổi trẻ thế hệ đồng chí Ngô Gia Tự.
Nhà học 3 gian lợp ngói, trước đây là nhà khách của gia đình. Đến năm 1926, đồng chí Ngô Gia Tự dời Trường Bưởi trở về quê, dùng nhà khách là nơi mở các lớp dạy học, truyền bá tư tưởng cách mạng cho Nhân dân và thanh niên địa phương.
Tượng thờ đồng chí Ngô Gia Tự đặt trang trọng tại gian giữa. Bên trên là Bằng "Tổ quốc ghi công".
Nhà chính là nơi ở của gia đình đồng chí Ngô Gia Tự.
Gian giữa thờ thân phụ và đồng chí Ngô Gia Tự.
Phía trên là bức hoành phi do chính tay thân phụ của đồng chí Ngô Gia Tự để lại gồm 4 chữ “Di mưu yến dực” với ý nghĩa muốn nhắn nhủ con cháu đời sau luôn hướng về nguồn cội tổ tiên và mưu trí giúp ích cho nước nhà.
Bên trái nhà chính là nhà Điện 3 gian, là nơi thờ đức Thánh trần. Tại đây vào ngày 29/9/1928, Kỳ bộ Bắc kỳ Hội Việt Nam cách mạng thanh niên đã họp hội nghị và đưa ra chủ trương “Vô sản hóa”, góp phần đưa cách mạng Việt Nam bước lên một tầm cao mới.
Trong nhà Điện còn lưu giữ được nhiều ảnh chân dung các lãnh tụ tiền bối của Đảng và các hiện vật.
Đối diện nhà Điện là nhà ngang, nơi sinh hoạt và chứa các vật dụng của gia đình.
Trong những ngày nông nhàn, thân mẫu của đồng chí Ngô Gia Tự vẫn thường miệt mài bên khung cửi này để dệt vải góp phần nuôi các con ăn học, trưởng thành và tham gia hoạt động cách mạng.
Đặc biệt, tại ngôi nhà này đồng chí đã in các tài liệu bí mật, phục vụ cho hoạt động cách mạng.
Bên phải nhà Học là dãy nhà nông cụ, gồm 5 gian nhà ngói.
Nơi lưu giữ những nông cụ sản xuất hàng ngày của gia đình đồng chí Ngô Gia Tự.
Bể đựng nước sinh hoạt hằng ngày của gia đình đồng chí Ngô Gia Tự vẫn được giữ vẹn nguyên.
Bia ghi nhớ nơi đồng chí Ngô Gia Tự đã sống thời niên thiếu và hoạt động cách mạng trong những năm 1926 - 1928 đặt trong khuôn viên di tích.
Hàng năm, nhiều đoàn lãnh đạo các cấp của Đảng, Nhà nước và tỉnh Bắc Ninh cùng đông đảo cán bộ, giáo viên, học sinh, sinh viên, đoàn viên thanh niên và Nhân dân đến dâng hương, tưởng niệm, tưởng nhớ tới công lao đồng chí Ngô Gia Tự - Một trong những người sáng lập Đông Dương cộng sản Đảng, tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Khu Nhà lưu niệm đồng chí Ngô Gia Tự đã được Nhà nước công nhận Di tích lịch sử - văn hóa Quốc gia theo Quyết định số 100-VH/QH ngày 21/1/1989.
Cách khu lưu niệm đồng chí Ngô Gia tự khoảng hơn 1 km là Công viên đồng chí Ngô Gia Tự, cũng là điểm sinh hoạt văn hóa của Nhân dân địa phương.
