(BNP) - Xã Sơn Hải, tỉnh Bắc Ninh thời gian qua đã tập trung triển khai nhiều giải pháp nâng cao năng lực số cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, từng bước tạo chuyển biến tích cực trong tiếp cận công nghệ, sử dụng dịch vụ số và tham gia chuyển đổi số ở cơ sở.
Người dân địa phương ngày càng chủ động tiếp cận công nghệ, sử dụng mạng xã hội, ứng dụng thanh toán điện tử, quảng bá sản phẩm nông nghiệp qua nền tảng số.
Theo đánh giá của địa phương, mặc dù là xã miền núi với địa hình đồi núi, hồ đập, dân cư phân bố rải rác, song hạ tầng số trên địa bàn từng bước được cải thiện. Đến nay, 100% thôn đã có điện lưới quốc gia, tỷ lệ hộ sử dụng điện thường xuyên đạt khoảng 99,51%. Hạ tầng viễn thông cơ bản phủ sóng 3G, 4G tại trung tâm xã và 10/11 thôn; 10/11 thôn có cáp quang đến thôn, đạt 90,9%.
Toàn xã hiện có khoảng 2.002/2.010 hộ sở hữu ít nhất một điện thoại thông minh, đạt 99,2%. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ có máy tính còn thấp, chỉ khoảng 15,3%. Nhiều người dân mới sử dụng điện thoại chủ yếu để liên lạc, xem tin tức, chưa khai thác hiệu quả các tiện ích phục vụ sản xuất, thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và dịch vụ công trực tuyến.
Cùng với phát triển hạ tầng, năng lực số của người dân từng bước được nâng lên trên cả ba trụ cột gồm thái độ số, kiến thức số và kỹ năng số. Người dân ngày càng chủ động tiếp cận công nghệ, sử dụng mạng xã hội, ứng dụng thanh toán điện tử, quảng bá sản phẩm nông nghiệp qua nền tảng số. Việc phối hợp với chính quyền trong xây dựng cơ sở dữ liệu dân cư, kích hoạt tài khoản định danh điện tử, chuẩn hóa thông tin thuê bao di động được triển khai tích cực.
Năm 2025, bộ phận một cửa của xã tiếp nhận khoảng 3.350 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó có khoảng 2.998 hồ sơ thực hiện trực tuyến hoặc được hỗ trợ nộp trực tuyến, đạt 89,5%.
Đến nay, toàn xã có khoảng 6.689/9.625 công dân cài đặt, kích hoạt tài khoản VNeID mức độ 1 và mức độ 2, đạt 69,5%. Nhiều người dân đã biết tra cứu thông tin y tế, giáo dục, thời tiết, giá nông sản, tham gia các nhóm Zalo cộng đồng để cập nhật thông tin từ chính quyền.
Tuy nhiên, kỹ năng số giữa các nhóm dân cư còn chênh lệch rõ rệt. Nhóm thanh niên, cán bộ, giáo viên, hộ kinh doanh cơ bản sử dụng thành thạo các ứng dụng số, trong khi người cao tuổi, phụ nữ dân tộc thiểu số, hộ nghèo vẫn gặp khó khăn khi thao tác trên môi trường mạng.
Năm 2025, bộ phận một cửa của xã tiếp nhận khoảng 3.350 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó có khoảng 2.998 hồ sơ thực hiện trực tuyến hoặc được hỗ trợ nộp trực tuyến, đạt 89,5%. Tuy nhiên, số hồ sơ do người dân tự thao tác hoàn toàn mới đạt khoảng 18,1%, cho thấy kỹ năng tự phục vụ trên môi trường số vẫn còn hạn chế.
Trong phát triển kinh tế số, khoảng 1.010 người dân đã có tài khoản thanh toán không dùng tiền mặt; 55 hộ, cá nhân thường xuyên sử dụng mạng xã hội để giới thiệu, kinh doanh nông sản, hàng hóa và dịch vụ. Ước tính năm 2025, tổng giá trị nông sản, sản phẩm địa phương bán qua mạng đạt khoảng 1,3 tỷ đồng.
Xã Sơn Hải đã thành lập 11/11 Tổ công nghệ số cộng đồng với khoảng 66 thành viên là trưởng thôn, bí thư chi bộ, đoàn viên thanh niên, công an viên và hội viên các đoàn thể.
Để hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ, xã Sơn Hải đã thành lập 11/11 Tổ công nghệ số cộng đồng với khoảng 66 thành viên là trưởng thôn, bí thư chi bộ, đoàn viên thanh niên, công an viên và hội viên các đoàn thể. Các tổ thường xuyên hướng dẫn người dân cài đặt VNeID, tạo tài khoản dịch vụ công, tuyên truyền phòng chống lừa đảo trên không gian mạng, hỗ trợ tiếp cận các nền tảng số.
Trong năm 2025 và 4 tháng đầu năm 2026, UBND xã đã tổ chức và phối hợp tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn chuyển đổi số, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt với khoảng 200 lượt người tham gia. Công tác tuyên truyền được triển khai đa dạng thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, nhóm Zalo cộng đồng, các cuộc họp thôn, sinh hoạt đoàn thể và hướng dẫn trực tiếp tại Trung tâm phục vụ hành chính công.
Một số mô hình bước đầu phát huy hiệu quả như “Đoàn viên thanh niên hỗ trợ người dân cài đặt VNeID, tạo tài khoản dịch vụ công”, nhóm Zalo cộng đồng tại 11/11 thôn, hướng dẫn tiểu thương sử dụng mã QR thanh toán và lồng ghép tuyên truyền an toàn thông tin trong sinh hoạt hội, đoàn thể.
Việc nâng cao năng lực số không chỉ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, hỗ trợ tiêu thụ nông sản mà còn tạo chuyển biến tích cực trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa - xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh. Các nhóm Zalo cộng đồng giúp chính quyền và lực lượng công an kịp thời cảnh báo thủ đoạn lừa đảo, thông tin xấu độc, thiên tai, dịch bệnh, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm an ninh trật tự tại cơ sở./.
